İran'daki çatışmalar, Afrika'nın gübre tedarikini aksatarak kıtanın gıda sistemlerini büyük bir kayıp riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Küresel gübre bileşenlerinin önemli bir kısmını ihraç eden Körfez ülkeleri, özellikle İran'ın üre ihracatındaki rolüyle Afrika için kritik öneme sahip. İran'ın üre ihracatçısı olması ve Katar'ın gaz tesislerinin vurulması nedeniyle üre üretimine ara vermesi, tedarik zincirinde aksamalara yol açtı. Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığının %95 oranında azalması, Körfez'den yapılan gübre sevkiyatını engelliyor.
Sahra altı Afrika, kullandığı gübrenin yaklaşık %80'ini ithal ediyor ve bu ithalatın önemli bir kısmı Körfez ülkelerinden yapılıyor. Gübre fiyatları zaten yüksekken, uluslararası düzeyde koordine edilmiş bir stratejik rezervin olmaması, tedarik aksamalarının etkisini artırıyor.
Araştırmacılar, Afrika'nın tarım-gıda sistemlerinin gelecekte daha besleyici gıdalar sağlayabileceği yollar buldu. Bu, gübre tedarikinin sınırlı olduğu durumlarda da mümkün olabilir.
Pandemiden Savaşa, Hürmüz'e: Afrika'nın Gübre Şokları
Afrika'daki gübre kesintileri ve tarım-gıda sistemlerindeki hasarlar daha önce de yaşandı. COVID-19 pandemisi ve Ukrayna savaşı, gübre tedarik zincirlerini zorladı. Afrikalı çiftçiler, daha az gübre kullanarak bu şokları atlattı ancak bu durum verim düşüşlerine, gelir azalmasına ve hane halkı bütçelerinin daralmasına neden oldu. Gübre tedarikinin, sübvansiyon politikaları ve kamu yatırımlarıyla iç içe geçmiş olması, bu konuyu siyasallaştırıyor.
Afrika Ülkelerinin Daha Az Gübre Kullanarak Başa Çıkması İçin On Yol
İran savaşıyla bağlantılı gübre krizini atlatacak Afrika'daki gıda sistemleri, beslenme odaklı programlar uygulayan ve gübreye bağımlılığı azaltan yeniliklere yatırım yapmaya devam eden sistemler olacaktır. Raporda, beslenmeyi ve diyet sonuçlarını iyileştiren on yüksek etkili müdahale belirleniyor:
- Çiftçiler meyve, sebze ve baklagil yetiştirmeli, ağaçlarla tarım (agroforestry) yapmalıdır.
- Ev bahçeleri, eğitim ve beslenme eğitimi ile diyetleri ve hane halkı gıda güvenliğini iyileştirebilir.
- Sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliği ve kanatlı hayvanlar dahil hayvancılık, üretimi ve protein tüketimini artırır.
- Yüksek demirli fasulye ve C vitamini açısından zengin tatlı patates gibi biyo-fortifiye ürünler, besinleri doğrudan ürüne entegre eder.
- Depolama ve dağıtım altyapısı gıda israfını azaltır ve gıdanın kalitesini iyileştirir.
- Gıdalar işlenirken besinlerle zenginleştirilebilir.
- Gıda ve tarımsal işleme uygulamaları, ürünlerin tüketimi için güvenli olmasını sağlamalıdır.
- Beslenme eğitimi, insanların günlük daha iyi gıda seçimleri yapmalarına yardımcı olur.
- Nakit transferleri ve gıda kuponları gibi sosyal koruma programları, fiyatların yükseldiği zamanlarda ailelere destek olur.
- Besleyici okul yemekleri sunmak, yüksek bir yatırım getirisi sağlar.
Bundan Sonra Ne Olmalı?
Bu müdahalelerin bir paket olarak işe yarayabileceği vurgulanıyor. Bilim insanları, "muhabir" bitkiler gibi yenilikçi araçlar geliştirerek çiftçilere tarlalarının ihtiyaçları hakkında gerçek zamanlı bilgi sağlıyor. Bu tür araçlar, gübre israfını azaltabilir, maliyetleri düşürebilir ve tarım sistemine bir tür "gübre zekası" kazandırabilir.
Özet: İran'daki çatışmalar, Afrika'nın gübre tedarikini ciddi şekilde aksatırken, kıtanın gıda sistemleri için önemli bir tehdit oluşturuyor. Afrika'nın gübre ihtiyacının %80'ini ithal etmesi, bu durumu daha da kritik hale getiriyor. Ancak, beslenme odaklı programlar, yenilikçi tarım teknikleri ve çeşitlendirilmiş ürünlere yönelmek gibi stratejilerle Afrika, bu zorluğun üstesinden gelebilir.