Koordinasyon Gerçekte Nasıl Görünüyor?
ICLEI Afrika tarafından desteklenen bu yeni yaklaşımda, kamu kurumları ve özel teslimat ortakları paralel çalışmak yerine pazar geliştirme etrafında koordine oluyor. Şehir ve alt ulusal hükümetler, izinleri verme, uyumluluğu izleme ve toplulukların nasıl hizmet alacağını şekillendirme gibi kritik roller üstleniyor. Bu sayede, işletme genişlemesini yavaşlatan işlem maliyetleri azaltılıyor. Ulusal hükümetler ise hedefler belirleyerek (örneğin Uganda'da 2027'ye kadar temiz pişirme kullanımını %50'ye çıkarma hedefi) işletmelere yatırım güveni sağlıyor. Özel teslimat ortakları ise ürün dağıtımı, müşteri finansmanı ve operasyonel ölçeklendirmeye odaklanıyor. Wana Energy Solutions ve Green Bio Energy gibi Ugandalı şirketler, fintech ve topluluk temelli aracılarla işbirliği yaparak düşük gelirli tüketicilere temiz pişirme çözümleri sunuyor. Kalkınma ortakları ise erken aşama riskini azaltarak hibeler ve teknik destek sağlıyor.
Kampala'dan Kanıtlar
Dönüştürücü Enerji Erişimi için Afrika Şehirlerini Güçlendirme Uganda Ölçeklendirme (ENACTUS) projesi kapsamında, Büyük Kampala Metropolitan Alanındaki altı gayri resmi yerleşim yerinde temiz pişirme erişimi ölçeklendirildi. Proje, bir yıl içinde 60.000'den fazla kişiye ulaşarak 30.000 kişilik hedefi aştı. Bu başarıda, şehir yetkilileri, ulusal hükümet ve uluslararası ortaklarla koordine edilmiş beş işletmenin rolü büyük. İşletmeler, topluluk temelli satış temsilcileri ve esnek ödeme sistemleri kullanarak mevcut mahalle ağlarından faydalandı. Şehir yetkilileri, işletme genişlemesinin önündeki engelleri kaldırmak için mevcut izin mekanizmalarını kullandı. Uganda Bakanlığı'nın yeni Temiz Pişirme Birimi de bu dersleri kurumsallaştırarak projenin ötesinde süreklilik sağladı.
Ulusal ve Bölgesel Olarak Nasıl Ölçeklenir?
ENACTUS yaklaşımı, ülke bazında tekrarlanabilecek bir yol haritası sunuyor. Ancak ulusal ölçekte başarılı olmak için hükümetlerin destekleyici bir pazar ortamı oluşturması gerekiyor. Bu, özel sektör katılımını teşvik edecek açık ve öngörülebilir politika çerçeveleri, basitleştirilmiş düzenleyici süreçler ve hedefli sübvansiyonlar geliştirmeyi içeriyor. Ayrıca, daha güçlü bölgesel koordinasyon mekanizmaları, ürün standartlarını uyumlu hale getirerek ve havuzlanmış tedarik ile toplu satın almayı destekleyerek temiz pişirme teknolojilerinin sınır ötesi hareketini kolaylaştırabilir. Bu tür bölgesel işbirlikleri, yatırımcıların ve iklim finansmanı kurumlarının ilgisini çekecek daha büyük hedef pazarlar yaratarak Afrika'nın temiz pişirme sektörüne yönelik yıllık 4 milyar dolarlık ihtiyacın karşılanmasına yardımcı olabilir.