Özet: Veri merkezlerinin hızla genişlemesi, Güney Afrika'yı kıtanın en büyük dijital merkezi haline getirirken, sektörün artan elektrik ve su talebinin mevcut kıtlıkları daha da kötüleştirebileceği endişeleri de dile getiriliyor.
Güney Afrika Neden Kıtanın Dijital Merkezi Haline Geldi?
Afrika'nın en büyük ekonomisi olan Güney Afrika, uluslararası denizaltı kablolarıyla olan bağlantıları da dahil olmak üzere gelişmiş dijital altyapıya sahip. Bu durum, kıtadaki veri merkezlerinin %70'ine ev sahipliği yapmasını sağlıyor. Microsoft ve Amazon gibi teknoloji devleri, Güney Afrika'daki bulut ve yapay zeka altyapısına milyarlarca dolarlık yatırım yapma taahhüdünde bulundu. Sektörün 2031 yılına kadar 5 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Veri Merkezlerinin Çevresel Etkileri Nelerdir?
Veri merkezleri, sunucuları çalıştırmak için büyük miktarda elektrik ve odaları soğutmak için suya ihtiyaç duyuyor. Güney Afrika'da iklim değişikliği kaynaklı kuraklık ve yaşlanan elektrik şebekesi nedeniyle bu temel ihtiyaçların karşılanmasında yaşanan zorluklar, potansiyel riskleri ortaya koyuyor. Küçük bir veri merkezi bile binlerce hanenin tükettiği kadar güç çekebilir ve günde yüz binlerce litre su gerektirebilir.
Yapay Zeka ve Veri Merkezleri: Farklı Yaklaşımlar
Johannesburg'daki Teraco veri merkezinin sürdürülebilirlik başkanı Bryce Allan, Güney Afrika'daki veri merkezlerinin yapay zeka sistemlerini eğitme odaklı olmadığını, bu nedenle küresel rakiplerine göre daha az kaynak yoğun teknoloji kullandığını belirtti. Allan, ABD'deki veri merkezlerinin yapay zeka patlaması nedeniyle gigawatt düzeyinde projelerle su kaynaklarını tükettiği endişelerine karşılık, Teraco'nun buharlaştırmalı soğutma yerine suyu geri dönüştüren kapalı döngü soğutma sistemleri kullandığını vurguladı. Bir 30 megawatt'lık veri merkezinin kapalı döngü soğutma sistemiyle yıllık su tüketiminin ortalama bir restoranla aynı olacağını belirtti.
ABD'deki veri merkezlerinin toplam kapasitesi yaklaşık 17 gigawatt iken, Güney Afrika'da 350 megawatt kapasiteli 50'den fazla veri merkezi bulunuyor. Bu rakam, küresel toplamın %1'inden azdır.
Enerji ve Su Kaynakları Üzerindeki Baskı
Güney Afrika'nın elektrik şebekesi ve su kaynakları üzerindeki baskı, veri merkezlerinin büyümesiyle artabilir. Ülke, 2018'de "Sıfırıncı Gün" olarak adlandırılan ve muslukların kuruyacağı uyarısıyla karşı karşıya kalmış, 2023'te ise yaşlanan altyapının talebi karşılayamaması nedeniyle ülke çapında elektrik kesintileri yaşanmıştı. Devlet şirketi Eskom, mevcut veri merkezi talebini karşılayabildiğini ve şebeke üzerinde bir baskı olmadığını belirtti.
Hükümetin ve Sektörün Çözümleri
Güney Afrika İletişim ve Dijital Teknolojileri Bakanı Solly Malatsi, veri merkezlerinin elektrik ve su rekabetini artırabileceği endişelerini ciddiye aldıklarını söyledi. Yoğun iş yüklerinin yoğun olmayan saatlere kaydırılması ve kapalı döngü sıvı soğutma sistemlerinin kullanılması gibi azaltma önlemlerinin sektörde standart hale geldiğini belirtti. Bakan, veri merkezlerinin ekonomik rekabet gücü için kritik olduğunu ve finansal hizmetlerden yapay zekaya kadar birçok alanı desteklediğini vurguladı.
Teraco, 2027 sonuna kadar enerjisinin %70'ini ve 2035'e kadar %100'ünü yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedefliyor. Şirket ayrıca, önümüzdeki yıl faaliyete geçecek 120 MW'lık bir güneş enerjisi santrali inşa ediyor.
Aktivistlerin Endişeleri ve Şeffaflık Talebi
Aktivistler, veri merkezlerinin artan sayısı karşısında daha fazla şeffaflık ve topluluk istişaresi talep ediyor. ABD merkezli Equinix'in Cape Town'da yeni bir veri merkezi kurma onayı, yeterli su kullanımı bilgisi olmadığı gerekçesiyle eleştirildi. Teknoloji adaleti odaklı sivil toplum kuruluşu Foxglove'dan Daniel Hartford, enerji talebi yüksek bir sektördeki büyüme karşısında önceliklendirme konuşması yapılması gerektiğini belirtti.
Kaynak: CNBC Africa