Ruanda'nın Rubavu Bölgesi'ndeki yetkililer, dağlık bölgede sıkça yaşanan ani selleri ve toprak erozyonunu önlemeyi amaçlayan kapsamlı bir Kentsel Su Yönetimi Ana Planı (SWMP) üzerinde çalışıyor. Plan, Ruanda Su Kaynakları Kurulu (RWB), Altyapı Bakanlığı (MININFRA), Ruanda Çevre Yönetimi Kurumu (REMA), Acil Durum Yönetimi Bakanlığı (MINEMA), Ruanda Ulaşım Geliştirme Ajansı (RTDA) ve Ulusal Arazi Kurumu (NLA) gibi kilit paydaşlarla işbirliği içinde hazırlanıyor. SWMP onaylandıktan sonra detaylı tasarımlar geliştirilecek. Kentsel Su Yönetimi Ana Planı çalışmasının ön tahminlerine göre, yeni altyapı, rehabilitasyon ve depolama tesislerini içeren uzun vadeli müdahalelerin maliyeti 42.9 milyon ABD doları (63.2 milyar RWF) olarak belirlendi.
Rubavu'da Sel Önleme Çalışmaları Neler İçeriyor?
Plan, öncelikli olarak su tutma havuzları gibi doğa temelli çözümlere odaklanacak. Ruanda Kentsel Kalkınma Projesi (RUDP) finansmanıyla şimdiden dört adet tutma havuzu inşa edildi. Bölge genelinde toplam 18 stratejik havuzun kurulması planlanıyor. Bu havuzlar, ani su akışlarını geçici olarak depolayarak ve yavaşlatarak mevcut drenaj altyapısı üzerindeki baskıyı azaltacak. Bu önlemler aynı zamanda Kivu Gölü'nü de yağmur suyu akışından korumayı hedefliyor. Diğer planlanan müdahaleler arasında, akışı ve toprak erozyonunu azaltmaya yardımcı olmak amacıyla Rubavu Dağı ve çevresindeki ormanların yeniden ağaçlandırılması yer alıyor.
Sel Baskınlarının Temel Nedenleri Nelerdir?
Ana plan, göl kenarındaki kasabada sel sorununu ele almak için daha önceki çabalara dayanıyor. Sorunun temelinde, yoğun yağışların mevcut drenaj sisteminin taşıyabileceğinden daha fazla yüzey akışı oluşturduğu yetersiz drenaj sistemleri yatıyor. Müdahalelerden biri, Rubavu Dağı'ndan gelen yağmur suyunu toplayıp Kivu Gölü'ne yönlendiren RUDP II Faz IV projesidir. Drenaj sistemi, Rubavu Sektörü'nden Gisenyi Sektörü'ne ve oradan göle dökülen Sebeya Nehri'ne kadar uzanıyor. Rubavu Belediye Başkanı Prosper Mulindwa'ya göre, yaklaşık 105 kilometrelik drenaj altyapısı tamamlandı ve bölge genelinde 84 kilometrelik ek drenaj kanalının genişletilmesi veya iyileştirilmesi gerekiyor. Mulindwa, “Mevcut drenaj sistemlerinin yetersizliği ve çatılardan yağmur suyu toplama sistemlerinin zayıflığı, ele almak istediğimiz temel zorluklardan bazıları olmaya devam ediyor. Bölgenin büyük bir kısmı, özellikle şehir merkezi, yokuş aşağı konumda ve yukarıdan gelen yağmur suyunun büyük bölümünü alıyor” dedi.
İklim Değişikliği ve Kentleşmenin Etkisi
RWB'de Sel Yönetimi ve Su Depolama Bölüm Müdürü Davis Bugingo, hızlı kentleşme ve iklim değişikliğinin sorunu daha da kötüleştirdiğini belirtti. Bugingo, “Yolların, binaların ve diğer geçirimsiz yüzeylerin genişlemesi, doğal toprak emilimini azaltarak yüzey akışının hem hacmini hem de hızını artırıyor. Şehrin Kivu Gölü'ne yakınlığı da karmaşık bir hidrolojik zorluk yaratıyor. Göl seviyesinin yüksek olması, deşarj kapasitesini azaltabilir veya geri tepme etkilerine neden olarak alçak ve yoğun nüfuslu bölgelerde su baskınlarına yol açabilir” diye ekledi.
Bölge Halkının Tepkisi
Rubavu, ülkenin kuzeybatı bölgesinde mevsimsel sellerden ve şiddetli yağışlardan en çok etkilenen bölgelerden biri. Bölge, Mayıs 2023'teki felaketlerde kaydedilen ölümlerin ve hasarın çoğundan sorumlu. Bölge sakinleri, gelecekteki felaketleri önleyebilecek bu girişimi memnuniyetle karşılıyor ve projenin aciliyetine vurgu yapıyor. Rubavu kasabasından bir sakin olan Innocent Manizabayo, “2023'te insanları öldüren trajik selleri hepimiz hatırlıyoruz. Kasabamızı modernize etmenin ötesinde, ana endişemiz şiddetli yağmurların burada bir daha asla can almaması” dedi. Nyundo Sektörü'nden üç çocuk annesi Claudine Uwimana, 2023'te Sebeya Nehri'nin taşmasıyla evinin çamur akıntıları tarafından sürüklendiği geceyi anlattı. Uwimana, “Sabahın erken saatlerinde uyurken evimiz saniyeler içinde çamur ve sel sularıyla doldu. Tam zamanında kurtarılmasaydık ailemiz yok olabilirdi. Gelecekteki selleri önleyici tedbirler, Sebeya Nehri boyunca yaşayan topluluklar için hayati destek sağlıyor. Sel önleme mekanizmalarını güçlendirmek ve genişletmek, bu toplulukların hayatlarını korumak için kritik öneme sahip” diye konuştu.
Kaynak: The New Times