Neden Tanzanya Çok Kutuplu Ortaklıklar Arıyor?
İki büyük güç arasındaki rekabetin belirgin olduğu küresel düzende, küçük devletlerin kendi çıkarlarını gözetmesi mümkündür. Tanzanya, uzun vadeli bir vizyon ve girişimci bir ruhla bu durumu avantaja çeviriyor. Batılı yayınların Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan'ın Rusya ziyaretini Batı ile ilişkilerin zayıflaması olarak yorumlaması, ülkenin stratejisini yanlış anlamaktır. Tanzanya, ABD, Çin ve Rusya ile yaptığı ticaret anlaşmalarıyla herhangi bir kampa dahil olma tuzağından kaçınıyor. Ülke, birden fazla ortakla sermaye çekerken manevra alanını korumayı amaçlayan çeşitlendirilmiş bir etkileşim stratejisi izliyor. Sanayileşmek ve coğrafi konumunu ticari bir kaldıraç haline getirmek isteyen bir ekonomi için taraf seçmek bir kısıtlama olacaktır.
Bu strateji, Tanzanya'nın coğrafyasını ve siyasetini yansıtıyor. Hint Okyanusu üzerinde yer alan ve Afrika'nın iç kesimlerine bağlanan ülke, bir ticaret devleti gibi davranmak için tüm nedenlere sahip. Hedefleri sermaye yoğun; madencilik, imalat ve lojistik büyük sermaye ve finansman akışları gerektiriyor. Siyasi düzeyde ise pazar erişimi için ticaret anlaşmalarına ihtiyaç duyuyor. Kalkınma hedeflerini gerçekleştirmek için farklı işlevler için farklı ortaklara ihtiyacı var.
Bu duruş yeni değil. Bağımsızlıktan bu yana Tanzanya, özerkliğini azaltacak bağımlılık biçimlerinden kaçınmaya çalıştı. Julius Nyerere döneminde bu politika, Bağlantısızlık Hareketi ve tüm Tanzanyalıların yararına olacak anlaşmaların takibiyle ifade edildi. Temel ilke, tüm taraflarla müzakere etmek için yeterli esnekliği korumaktır.
Tanzanya'nın Dış Ortaklıkları
Tanzanya'nın dış ortaklıkları çeşitlilik gösteriyor:
- Çin: Altyapı ve ulaşımda merkezi bir rol oynuyor. 2024'te ikili ticaret 8,8 milyar ABD dolarına ulaştı. Çin finansmanı, demiryolu geliştirme ve stratejik koridorlarla ilişkilendiriliyor.
- Birleşik Arap Emirlikleri (BAE): Büyük bir lojistik ve ticari ortak haline geldi. DP World'ün Darüsselam limanındaki 30 yıllık imtiyazı, Körfez sermayesinin cazibesini gösteriyor.
- Avrupa Birliği (AB): "Her Şey Silahlar Hariç" (Everything But Arms) düzenlemesi sayesinde AB pazarına gümrüksüz ve kotalı erişim sağlıyor. Ayrıca Avrupa'nın Global Gateway programının da imzacısıdır.
- Singapur: Ticaret, yatırım, dijital ekonomi ve turizm alanlarında yeni bir ortaklık potansiyeli sunuyor. Tanzanya, AfCFTA aracılığıyla Singapur'a Afrika'ya bir geçit sağlayabilir.
- Rusya: 1,2 milyar dolarlık Mkuju Nehri uranyum projesi, Batılı olmayan ortaklarla stratejik sektörlerde çalışmaya istekli olduğunu gösteriyor.
Tanzanya, Bagamoyo limanı anlaşmasını Çin ile yeniden müzakere ederek daha adil şartlarda Avrupalı dev MSC ile başlattı. Bu, ülkenin kendi varlıkları üzerinde daha fazla egemenlik kurmasını sağlıyor.
Büyük güç rekabeti, Tanzanya için fırsatlar yaratabilir. Rakip projeler, ikili seçimlere zorlamak yerine altyapı, finansman ve stratejik dikkate dönüştürülebilir. Tanzanya, Batı veya Çin ile münhasıran hizalanmayacak; çok kutuplu ortaklıklar, sanayileşme ve coğrafi konumu nedeniyle onun için bir kalkınma modelidir.