Uganda, Albert Havzası'ndan elde edilecek ham petrolün pazarlanması için küresel emtia tüccarı Vitol'u seçti. Bu karar, şirketin Uganda petrol endüstrisindeki rolünü, ülkenin küresel ham petrol piyasasına girmesinden sadece aylar önce derinleştiriyor.
Anlaşma, upstream projelerde %15 paya sahip olan Uganda Ulusal Petrol Şirketi'nin (UNOC) payına düşen hacimleri kapsıyor. Projelerde TotalEnergies %56.67, Çinli CNOOC ise %28.33 hisseye sahip.
Enerji ve Maden Geliştirme Bakanlığı ile UNOC tarafından yapılan ortak açıklamada, Vitol'un "küresel erişimi", ticaret uzmanlığı ve lojistik kabiliyetlerinin seçim nedeni olarak gösterildi. Hükümet, bu kabiliyetlerin Uganda'nın ilk ham petrol ihracatının değerini maksimize etmesine yardımcı olmasını bekliyor. İhracatın, bu yılın başlarına işaret eden önceki tahminlerin ardından 2027'nin başlarında başlaması öngörülüyor.
Vitol Zaten Uganda'nın Yakıt Piyasasında Önemli Bir Role Sahip
Ham petrol pazarlama görevi, Uganda ve Vitol arasındaki mevcut ilişkiyi daha da güçlendiriyor.
Ağustos 2023'ten bu yana Vitol'un Bahreyn merkezli iştiraki, Uganda için benzin, dizel ve havacılık yakıtı dahil olmak üzere rafine petrol ürünlerinin münhasır ithalatçısı olmasını sağlayan beş yıllık bir anlaşmaya sahip. Bu rolü Temmuz 2024'ten bu yana fiilen yerine getiriyor.
Bu düzenleme, Uganda'nın yakıtının çoğunluğunun Kenya'ya bağlı ticari tedarik kanalları aracılığıyla geldiği önceki sistemi değiştirdi.
Uganda Maliye Bakanlığı'na göre, ithalat işi Aralık 2025 sonu itibarıyla UNOC için 150 milyon dolar net kâr sağlarken, yakıt tedarikini ve pompa fiyatlarını istikrara kavuşturmaya yardımcı oldu.
Bu iş, UNOC'un kârlılığa geri dönmesine de katkıda bulundu. Ulusal petrol şirketi, önceki yıl zarar açıklamasının ardından, Haziran 2025'te sona eren mali yıl için 359.7 milyar Uganda şilini (95 milyon dolar) net kâr bildirdi.
Vitol'un Uganda ham petrolünü pazarlamak üzere seçilmesi, zaten yakın olan ticari ilişkiyi genişletiyor. Aynı zamanda Uganda'nın yakıt ithalatı, gelecekteki ham petrol üretiminin satışı ve enerji altyapısı finansmanı için aynı gruba olan bağımlılığını artırıyor.
Aralık 2025'te Vitol, %4.92 faiz oranıyla yedi yıllık bir kredi aracılığıyla UNOC'a 2 milyar dolara kadar finansman sağlamayı kabul etti.
Parlamento tarafından onaylanan finansman, Uganda'nın planlanan ulusal rafinerisi, Kampala ve Jinja'daki depolama terminalleri ve Kenya ile Uganda arasındaki rafine ürünler boru hattının uzatılması gibi projeleri desteklemeyi amaçlıyor.
Uganda İlk İhracat Ham Petrolünü Hazırlıyor
Vitol'un atanması, Uganda yetkililerinin geçen hafta ülkenin ihraç edilecek ham petrol karışımına "Pearl Sweet" adını vermesinin ardından geldi. Bu, Uganda'nın küresel petrol piyasasına girmesi yolunda atılmış bir başka adım.
Karışım, TotalEnergies tarafından işletilen Tilenga projesi ve CNOOC tarafından işletilen Kingfisher'dan üretilen ham petrolü birleştirecek.
Tilenga ve Kingfisher'dan elde edilecek kümülatif üretimin günde yaklaşık 230.000 varil seviyesine ulaşması bekleniyor.
Uganda'nın enerji hedefleri ham petrol üretimi ve ihracatının ötesine uzanıyor. Hükümet ayrıca Kabaale'de bir rafineri geliştirmeyi planlıyor ve nihai yatırım kararının Şubat 2027'de alınması bekleniyor.
Rafineri günde 60.000 varil işlemek üzere tasarlandı. Projenin maliyetinin 4 milyar dolar olması tahmin ediliyor ve inşaatın üç yıl sürmesi bekleniyor.
Proje, %60 hisse sahibi olması beklenen BAE merkezli Alpha MBM Investments ile kalan %40'ı elinde tutacak UNOC arasındaki bir ortaklık aracılığıyla geliştirilecek.
Proje ayrıca Kabaale'yi Mpigi Bölgesi'ndeki Namwabula'da bir depolama terminaline bağlayan yaklaşık 212 kilometrelik çok ürünlü bir boru hattını da içeriyor.
Rafineri, boru hattı ve depolama altyapısı birlikte, öncelikle Uganda pazarı için rafine petrol ürünlerinin taşınması, depolanması ve dağıtılması için entegre bir sistem oluşturmayı amaçlıyor; ardından komşu ülkelere tedarik sağlanacak.
Kaynak: Ecofin Agency