Nijerya, katı mineraller sektöründe işbirliğini derinleştirmek ve yaklaşık 750 milyar dolarlık işlenmemiş maden potansiyeline sahip olduğu tahmin edilen pazarda Türk yatırımcılar için yeni fırsatlar açmak amacıyla Türkiye Cumhuriyeti ile bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzaladı.
Anlaşmanın, Nijerya'nın madencilik endüstrisini daha yapılandırılmış ve yatırım dostu bir sektör olarak yeniden konumlandırmaya çalışmasıyla, madencilik teknolojisi, jeolojik keşif, dijital sistemler ve kapasite geliştirme alanlarındaki işbirliğini genişletmesi bekleniyor.
Anlaşma, Türk Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Nijerya Katı Mineraller Geliştirme Bakanı Oladele Henry Alake tarafından 2. İstanbul Doğal Kaynaklar Zirvesi marjında imzalandı.
Nijerya Katı Mineraller Geliştirme Bakanı Dele Alake'ye göre, ortaklık şeffaflığı artırmayı, düzenlemeleri güçlendirmeyi ve ciddi uzun vadeli yatırımcıları çekmeyi amaçlayan devam eden reformları yansıtıyor.
Alake, "Bu ortaklık, madencilik teknolojisi, keşif, dijitalleşme ve kapasite geliştirme alanlarında daha fazla işbirliğinin kapısını aralıyor. Şeffaf, güvenli ve ciddi yatırımcılar için çekici bir madencilik sektörü inşa etme taahhüdümüz sürüyor" dedi.
Bakan ayrıca, yönetimin son üç yılda büyük reformlar getirdiğini, iş yapma kolaylığını iyileştirdiğini ve yasa dışı madenciliğe karşı mücadeleyi yoğunlaştırdığını belirtti.
Alake, "Bu çabalar zaten yatırımcı güvenini yeniden tesis ediyor ve madencilik sektörümüze olan ilgiyi artırıyor" diye ekledi.
Bayraktar, Türkiye ve Nijerya'nın ilk madencilik işbirliği anlaşmasını 2021'de imzaladığını ve en son anlaşmanın ortaklığı daha pratik ve sonuç odaklı bir çerçeveye dönüştürmeyi amaçladığını söyledi.
Bayraktar, "Nijerya ile enerji ve doğal kaynaklar alanındaki ortaklığımızı kazan-kazan yaklaşımıyla çok daha üst seviyelere taşıyacağımıza inanıyoruz" dedi.
Afrika'nın Kaynak Kontrol Stratejisi Değişiyor
Anlaşma, birçok Afrika ekonomisinin düzenleyici reformlar, devlet müdahalesi ve yerelleştirme politikaları karışımıyla doğal kaynaklar üzerindeki kontrolünü sıkılaştırdığı bir dönemde geldi.
Gana ve Zimbabve gibi ülkeler, madencilik varlıkları üzerinde giderek daha fazla devlet etkisi iddia etti. Gana, ruhsat yenilemeleri konusunda daha katı bir duruş benimsedi ve büyük imtiyazları daha titiz koşullar altında gözden geçirdi. Zimbabve ise yerel değer yaratımını artırmak için lityum ve altın gibi kilit minerallerde yerelleştirme gerekliliklerini zorladı.
Sektör uzmanları, bu eğilimin, maden zenginliğinin ham ihracat bağımlılığı yerine endüstriyel kalkınmaya dönüşmesini sağlamak için kıtasal düzeyde daha geniş bir çabayı yansıttığını belirtiyor.
Bu bağlamda, Türkiye ve Çin, Afrika'nın madencilik geleceğini şekillendiren iki farklı dış güç olarak öne çıkıyor.
Çin, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Zambiya ve Gine gibi ülkelerde büyük ölçekli devlet destekli finansman, kaynak karşılığı altyapı anlaşmaları ve maden tedarik zincirlerine derin entegrasyonundan yararlanarak baskın oyuncu olmaya devam ediyor.
Modeli, yüksek kapasiteli çıkarma yatırımları ve aşağı akış lojistik ve işleme ağları üzerinde güçlü kontrol ile karakterize ediliyor.
Ancak Türkiye, doğrudan kaynak kontrolü yerine ikili işbirliği anlaşmalarına, keşif desteğine, dijital madencilik sistemlerine ve teknik kapasite geliştirmeye odaklanarak daha küçük ama giderek daha aktif bir ortak olarak konumlanıyor.
Nijerya'nın Ankara ile yaptığı son anlaşma, varlık sahipliği yerine teknoloji transferi ve sektör modernizasyonunu vurgulayarak bu yaklaşımı yansıtıyor.
Kritik mineraller için rekabet yoğunlaşırken, Afrika, Çin'in ölçek odaklı hakimiyetinin ve Türkiye'nin ortaklık liderliğindeki genişlemesinin aynı hedefe ulaştığı stratejik bir arena haline geliyor: kıtanın maden zenginliğine uzun vadeli erişim sağlamak.