Ugandalı bir grup çiftçi, Salı günü İngiltere Yüksek Mahkemesi'nde Doğu Afrika Ham Petrol Boru Hattı'nı (EACOP) işleten şirkete karşı bir dava açmaya hazırlanıyor. Davacılar, 5,6 milyar dolarlık ham petrol boru hattı projesinin Uganda anayasasını, ülkenin çevre ve iklim yasalarını ihlal ettiğini savunuyor.
Dava, boru hattının işletilmesinden sorumlu olan ve Birleşik Krallık'ta kayıtlı EACOP Ltd şirketini hedef alıyor. Bu adım, Uganda ve Tanzanya'nın bu yıl içinde proje aracılığıyla ham petrol ihracatına başlaması beklenen tarihten sadece aylar önce geldi.
Yasal işlem, küresel kampanya grubu Avaaz tarafından koordine edilen ve 40.000'den fazla kişiden gelen bağışlarla kitle fonlamasıyla desteklendi. Avaaz, davayı "dünyanın en kötü petrol boru hatlarından birini durdurmak için son bir şans" olarak nitelendiriyor.
Dava dilekçesi, 1.443 kilometre uzunluğundaki boru hattının su kaynaklarını, yaban hayatını, biyoçeşitliliği ve korunan ekosistemleri tehdit edeceğini ve iklimle ilgili riskleri artıracağını iddia ediyor. Çiftçiler, İngiliz mahkemesinden, İngiltere ve Galler'de kurulmuş bir şirkete karşı Uganda'nın anayasal ve çevresel korumalarını uygulamasını talep ediyor.
5,6 milyar dolarlık boru hattı, Fransız enerji devi TotalEnergies'in yanı sıra Uganda Ulusal Petrol Şirketi, Tanzanya Petrol Geliştirme Kurumu ve Çin'in CNOOC'unun liderliğindeki bir ortak girişimdir. Mülkiyet ortaklar arasında paylaşılsa da, proje Birleşik Krallık'ta kayıtlı EACOP Ltd aracılığıyla işletilmektedir.
Davacıların iddiasına göre, boru hattı arazi alımı ve tazminat süreçleri yoluyla şimdiden 100.000'den fazla insanı etkiledi ve kritik tatlı su sistemleri ile çevresel açıdan hassas habitatlardan geçiyor. Davacılar, lehlerine verilecek bir mahkeme kararının boru hattının faaliyete geçmesini nihayetinde engelleyebileceğini savunuyor.
Petrol hırsları kritik bir hukuki testle karşı karşıya
Bu dava, Doğu Afrika'nın petrol hedefleri için kritik bir anda geldi. Uganda ve Tanzanya, Ekim ayı itibarıyla EACOP aracılığıyla ilk ham petrol ihracatlarını gerçekleştirmeye hazırlanıyor ve bu, Uganda'nın küresel petrol piyasasına girişini işaret edecek.
Tamamlandığında EACOP, Uganda'nın Albertine Graben'deki petrol sahalarından Tanzanya'nın Tanga limanına kadar uzanan dünyanın en uzun ısıtmalı ham petrol boru hattı olacak. Boru hattı, Uganda'nın balmumu benzeri ham petrolünü yaklaşık 50 derece Celsius'ta taşıyacak şekilde tasarlanmıştır ve günde 230.000 varile kadar petrol taşıma kapasitesine sahip olacak.
Uganda için proje, tahmini 6,5 milyar varillik ham petrol rezervlerinin ticarileştirilmesi ve petrol ihracatı yoluyla ülkenin ekonomisinin dönüştürülmesi açısından merkezi bir öneme sahip.
Tanzanya yetkilileri de, gelişmenin şimdiden vergiler, harçlar ve inşaatla ilgili ücretler aracılığıyla yaklaşık 50 milyar Tanzanya şilini (19,5 milyon dolar) gelir sağladığını belirtiyor.
Çiftçiler lehine verilecek bir karar, projenin son aşamalarını karmaşıklaştırabilir ve Afrika'nın en yakından izlenen enerji gelişmelerinden birini potansiyel olarak geciktirebilir.