Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Ajansı (UNCTAD), Salı günü yaptığı uyarıda, Hormuz Boğazı'nın yeniden açılmasının enerji piyasalarına acil rahatlama sağlayacağını ancak kırılgan ekonomilerin gıda ve yakıt maliyetlerindeki uzun süreli artışlar nedeniyle risk altında kalmaya devam ettiğini belirtti.
UNCTAD'ın yeni raporuna göre, stratejik su yolunda 100 günden fazla süren ciddi kesintinin ardından tedarik zincirlerinin yeniden normale dönmesi zaman alacağından, gıda ve ulaşım sistemlerinin enerji piyasalarına kıyasla toparlanmasının daha uzun sürmesi muhtemeldir.
Normalde küresel petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyan boğaz, Şubat ayı sonlarında ABD-İran arasında yaşanan çatışmalar nedeniyle fiilen felç olmuştu.
ABD-İran arasındaki geçici anlaşmanın ardından Brent petrolü varil başına yaklaşık 73 dolara, yani çatışma öncesi seviyelere düşmüş olsa da, UNCTAD yakıt, gaz ve gübre maliyetlerindeki artışların tarımsal üretim, ulaşım maliyetleri ve hane halkı bütçeleri üzerindeki etkisinin devam edebileceğini bildirdi.
Kırılgan ekonomiler, petrol ve gübre fiyatlarındaki şoklara karşı özellikle savunmasız kalırken, sürekli yüksek gıda fiyatları daha yoksul haneler üzerinde ek baskı oluşturabilir. UNCTAD, gıda fiyatlarındaki %5'lik bir artışın çocuklarda yetersiz beslenme riskini önemli ölçüde yükseltebileceğini belirtti.
Ajans, Hormuz Boğazı'ndaki kesintiye bağlı petrol ve tahıl ithalatı şoklarına maruz kalan 61 kırılgan ekonomiyi belirledi. Bunlar arasında, ithal yakıta büyük ölçüde bağımlı olan ve enerji piyasaları istikrar kazandıktan sonra bile devam edebilecek artan elektrik, ulaşım ve gıda maliyetleriyle karşılaşan Yeşil Burun Adaları (Cape Verde) da bulunuyor.
Yemen gibi temel gıda maddesi ithalatçısı ülkeler de, kırılgan ekonomilerinin artan tahıl fiyatları ve ulaşım maliyetlerini absorbe etme konusunda yetersiz kalması nedeniyle yüksek derecede savunmasız durumda. UNCTAD, en çok maruz kalan ülkelere son şoklardan kurtulmaları için uluslararası destek çağrısında bulundu.