Kenya Ulusal Hazinesi, hükümetin mali işlemlerinde şeffaflık baskısı artarken, yurt içi piyasadan sağlanan borç verilerini temizlemeyi hedefliyor.
Ulusal Hazineden Sorumlu Müsteşar Chris Kiptoo, ülkenin 24 Temmuz 2026 itibarıyla 7,4 trilyon Kenya şilini (Sh) bulan ve toplam borcun %82,3'ünü oluşturan yurt içi borcunun yönetiminde şeffaflığı artırmak amacıyla ulusal hükümet menkul kıymetleri kayıt görevlisi (Registrar of national government securities) alımının sürdüğünü söyledi.
Kiptoo, “Ulusal Hazinesi, ulusal hükümet menkul kıymetleri kayıt görevlisi pozisyonunu faaliyete geçirme sürecindedir. Bu pozisyon oluşturulmuş ve Kamu Hizmeti Komisyonu (Public Service Commission) pozisyon için mülakatları gerçekleştirmiştir” dedi.
Ulusal hükümet menkul kıymetleri, kısa vadeli araçlar olan Hazine Bonoları (Treasury Bills) ve yıllık bütçedeki açıkların finansmanı için Hazine'nin halktan borçlandığı uzun vadeli araçlar olan Hazine Tahvilleri'ni (Treasury Bonds) kapsamaktadır.
Temmuz 2026 sonu itibarıyla Hazine Bonoları 1,14 trilyon Sh, Hazine Tahvilleri ise 6,09 trilyon Sh olarak gerçekleşti.
Kiptoo'nun açıklaması, Beatrice Waiyaki ve Kiambu County Empowerment Network ile Bunge Mashinani Initiative'i temsil eden diğer kişilerin kamu borcunun yönetişimiyle ilgili sunduğu bir dilekçe üzerine yapıldı.
Dilekçe sahipleri, Hazine'nin borcu nasıl yapılandırdığını anlamak isteyen sıradan Kenyalılar için karmaşık ve erişilemez olarak nitelendirdikleri ulusal borç verilerinin hükümet tarafından toplama şekline de eleştiriler yöneltti. Borçlanmaların vergi mükelleflerinin fonlarıyla karşılandığı belirtildi.
Ülkenin Borç Raporlama Çerçevesi Yeniden Yapılandırılıyor
Ülkenin borç raporlama çerçevesini daha merkezi bir platformla yenileme planları yapılıyor. Bu yeniden yapılandırmayı, Kamu Borcu Veri Ambarı Uygulama Komitesi (Public Debt Warehouse Implementation Committee) adlı bir ekip yürütüyor.
Kiptoo, “Kapsamlı ve zorunlu bir kamu borcu sicili zaten mevcut. Ancak Ulusal Hazine, borç bilgilerini birden fazla sistem ve kaynaktan güvenli ve merkezi bir platformda birleştirmek için bir Borç Veri Ambarı (Debt Data Warehouse) uygulamasını hayata geçiriyor. Bu, manuel süreçleri azaltacak, tekrarlamayı ortadan kaldıracak, hataları en aza indirecek ve borç raporlamasının hızını, doğruluğunu ve güvenilirliğini artıracaktır” dedi.
Borç Tavanı Baskısı ve Mevcut Durum
Maliye Bakanlığı'ndaki borç yönetimi ve raporlama çerçevelerindeki son değişiklikler, hükümetin Kamu Finans Yönetimi Yasası'nın Ekim 2023'te yapılan değişikliğiyle belirlenen Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) %55'lik borç tavanına uyma baskısı artarken geldi.
Şu anda Kenya'nın borç/GSYH oranı %69,4 ile yasal olarak belirlenen tavanın oldukça üzerinde bulunuyor. Hükümete, ülkenin borcunu GSYH'nin %55'i seviyesine indirmek için bu değişikliğin kabul edilmesinden itibaren beş yıl süre tanındı.
Kiptoo, “Ulusal Hazine, orta vadede mali açığı azaltmak ve yeniden finansman riskini düşürmek amacıyla yurt içi borçlanmayı daha uzun vadeli araçlara kaydırmak için çok yıllı bir mali konsolidasyon programını aktif olarak uyguluyor” diye ekledi.
Ulusal Hazine'nin yeni açıklamalarına göre, gelir toplamadaki düşüş ve yeni borçlanma dalgası nedeniyle hükümetin borç stoku Haziran 2026'da 12,82 trilyon Sh'ye yükseldi.
Mevcut mali yılda hükümet, 4,82 trilyon Sh'lik bütçeyi finanse etmek için yurt içi piyasadan 987,4 milyar Sh borçlanmayı planlıyor. Bu rakam, 30 Haziran 2026'da sona eren mali yılda yurt içi piyasadan borçlanılan 961,7 milyar Sh'den bir artışa işaret ediyor.
Kaynak: Business Daily Africa